Nhân dịp mừng 800 năm sinh nhật trên trời của thánh Đa Minh (8/8/2021), đồng tác giả – fr. Augustin Laffay, O.P. và fr. Gianni Festa, O.P. (cả hai đều là sử gia về Dòng) cho ra mắt độc giả tác phẩm Saint Dominique et sa mission – Thánh Đa Minh và sứ mạng của người nhà xuất bản Le Cerf phát hành ngày 12/8/2021. Tác phẩm được dịch ra tiếng Anh xuất bản vào dịp lễ Thánh Đa Minh 8/8/2025 tại Hoa Kỳ với tựa đề Saint Dominic and His Mission. Dựa trên các công trình nghiên cứu đi trước, đồng thời cẩn thận tra cứu các nguồn lịch sử và hạnh tích Thánh Đa Minh, tác giả dẫn dắt độc giả trở về với thời nguyên thủy của Dòng và tái khám phá chân dung Thánh Đa Minh – Nhà Giảng Thuyết của thế kỷ XIII hiện lên một cách sống động, không chỉ qua những dữ liệu lịch sử chưa được biết đến, mà nhất là qua chính lối sống Tin Mừng mà vị Tổ phụ đã sống và trao lại cho anh em. Sứ mạng rao giảng chân lý của vị Thánh được định hình và nuôi dưỡng nhờ đời sống cầu nguyện, học hành và tình huynh đệ Tin Mừng.

Trong cuộc phỏng vấn này, cha Augustin trình bày một vài suy tư về sứ mạng của Thánh Đa Minh –  người “rao giảng chân lý đem ơn cứu độ”. Sứ mạng này luôn mang tính thời sự, hiệp nhất giữa chiêm niệm và giảng thuyết. Đó cũng là lý do vì sao Nhà Giảng Thuyết Ân Sủng vẫn luôn là người khởi hứng cho Giáo hội hôm nay.

Cuốn sách của cha mang tựa đề Thánh Đa Minh và Sứ mạng của người. Theo cha, sứ mạng riêng của Thánh Đa Minh là gì, và vì sao sứ mạng ấy vẫn mang tính quyết định đối với Giáo hội hôm nay?

Sứ mạng riêng của Thánh Đa Minh là “rao giảng chân lý đem ơn cứu độ,” như cách diễn tả rất đẹp của cha Pie Régamey, OP. Đối với các tu sĩ Đa Minh, rao giảng không phải là lập luận để thắng đối phương, chứng minh mình đúng, nhưng là dẫn đưa tất cả những ai sẵn sàng lắng nghe, bước theo Đấng là “Con Đường, là Sự Thật và là Sự Sống” cho đến cùng – nghĩa là đạt tới Nước Trời.

Cha nhấn mạnh rằng Thánh Đa Minh không để lại một di sản trước tác phong phú, nhưng là một “lối sống.” Lối sống ấy trở thành di sản thiêng liêng đích thực của ngài như thế nào?

Thánh Đa Minh đã được đào tạo thần học tốt nhất vào thời điểm ấy, tại Palencia – Tây Ban Nha. Thế nhưng ngài không để lại tác phẩm quan trọng nào. Chính đời sống của ngài đã xác thực điều ngài rao giảng: ngài làm điều ngài nói. Điều đó không hề nhỏ bé, và cũng không phổ biến – cả thời ngài lẫn thời chúng ta. Đây là lời mời gọi dành cho gia đình thiêng liêng của ngài, đó là luôn tìm kiếm sự thống nhất giữa lời nói và hành động. Nếu chúng ta công bố Chân Lý, thì chúng ta không thể đồng thời, qua hành động của mình, phục vụ cho cha của sự dối trá.

Cuốn sách phân biệt cẩn thận giữa các nguồn hạnh tích và nguồn lịch sử. Vì sao điều quan trọng là phải giữ hai cách tiếp cận này song hành mà không gây ra đối lập sự thánh thiện với phê bình lịch sử?

Thánh Đa Minh là một trong những vị đầu tiên được Hội Thánh áp dụng tiến trình phong thánh quy củ: một cuộc điều tra nghiêm túc đã được tiến hành tại Bologna rồi tại Toulouse để tìm hiểu đời sống và con người của ngài. Nhờ những chứng từ này, cùng với các phép lạ xảy ra tại mộ thánh ở Bologna, Hội Thánh đã tuyên nhận sự thánh thiện của ngài.

Các nguồn lịch sử cho phép chúng ta theo bước chân ngài trên các nẻo đường châu Âu và khám phá cách ngài hoạt động trong sứ mạng tông đồ đầy mới mẻ, nhờ đó, giúp ta trực tiếp nhận ra ngài như một chứng nhân gương mẫu của Tin Mừng. Các nguồn hạnh tích lại cho ta một cái nhìn từ trên cao: ngài xuất hiện như một đấng chuyển cầu và là người cha của một gia đình rộng lớn sớm lan rộng khắp các châu lục.

Hai cách tiếp cận này bổ túc cho nhau. Con người đáng khâm phục này – với cuộc đời tuy âm thầm trong thời đại mìn, nhưng lại có ảnh hưởng sâu sắc trong lịch sử Hội Thánh – vừa là một vị thánh, vừa là bạn hữu của Thiên Chúa.

Cuộc gặp gỡ của cha Đa Minh với nhóm lạc giáo Cathar là một bước ngoặt trong ơn gọi của ngài. Biến cố này cho thấy điều gì về lòng nhiệt thành tông đồ và cách đáp trả mang tinh thần Tin Mừng của ngài trước những lầm lạc?

Như Thánh Augustinô – bậc thầy tâm linh của ngài – Thánh Đa Minh luôn gớm ghét tội lỗi nhưng yêu thương tội nhân đến mức hiến mạng sống mình vì họ. Ngài luôn coi người lầm lạc là người anh em cần được chăm sóc và chữa lành khỏi sai lầm dẫn đến cái chết, chứ không phải là bị cáo để bị xét xử và kết án.

Cha nhấn mạnh sự hiệp nhất giữa cầu nguyện, học hành và giảng thuyết trong đời sống Đa Minh. Sự hòa hợp này giúp soi sáng thế nào cho những thách đố hiện nay trong sứ mạng trí thức và mục vụ của Hội Thánh?

Sứ mạng của Thánh Đa Minh vượt ra ngoài Tây Ban Nha bắt đầu khi ngài ở tuổi ba mươi và kết thúc khi ngài qua đời ở tuổi năm mươi. Những năm tháng học hành tại Palencia và cầu nguyện trong tu viện kinh sĩ Osma không hề lãng phí. Hơn nữa, cha Đa Minh không bao giờ từ bỏ cầu nguyện, để chỉ lo giảng thuyết sao cho hiệu quả. Không có sự cạnh tranh ở đây, chiêm niệm và giảng thuyết có mối tương quan và làm phong phú cho nhau. Sự hòa hợp này vẫn tiếp tục khởi hứng cho Dòng của ngài. Như Thánh Tôma Aquinô dạy, các Nhà giảng thuyết phải chiêm niệm để có thể trao ban cho người nghe hoa trái của chiêm niệm.

Cuốn sách dành nhiều quan tâm đến đời sống huynh đệ và cơ cấu quản trị mang tính hiệp nghị của Dòng. Vì sao những yếu tố này thiết yếu để hiểu nét độc đáo của đời sống Đa Minh?

Ngay từ rất sớm, phụng vụ đã gọi Thánh Đa Minh là một “người cha”: ngài thực sự sinh ra một gia đình thiêng liêng. Vì thế, công thức khấn dòng Đa Minh không chỉ nhắc đến Thiên Chúa và Đức Trinh Nữ Maria, mà còn nhắc đến Thánh Đa Minh (và người kế vị ngài trong việc lãnh đạo Dòng).

Các anh em không phải – và cũng không được để mình trở thành – những con sói hay những tay bắn tỉa. Cũng như các tông đồ hợp thành một cộng đoàn tông đồ, các thành viên Dòng Anh Em Giảng Thuyết ý thức rằng họ cần đến nhau. Đời sống của một gia đình lớn và đa dạng như thế đòi hỏi một cơ cấu tổ chức, có khả năng tôn trọng nét riêng của mỗi người mà không làm tổn hại sự hiệp nhất của gia đình: đó chính là mục đích của luật Dòng.

Một phần quan trọng của cuốn sách bàn về biểu tượng và nghệ thuật. Những hình ảnh nghệ thuật – cổ kính cũng như hiện đại – có thể nói với chúng ta điều gì về Thánh Đa Minh mà văn bản không thể nói?

Có hai điểm đáng lưu ý.

Thứ nhất, Thánh Phanxicô Assisi được vẽ chân dung ngay khi còn sống, trong khi dung mạo Thánh Đa Minh chỉ được biết qua một mô tả ngắn gọn của một đan sĩ ở Rôma quen biết ngài vào cuối đời. Khuôn mặt của vị Tổ phụ dường như ẩn mình trong chính Dòng của ngài, như mặt trời đôi khi ẩn khuất, không chiếu sáng. Nhưng khuôn mặt của vị sứ giả không che khuất sứ điệp cứu độ.

Thứ hai, Thánh Đa Minh rất sớm được khắc họa như một con người cầu nguyện dưới chân thập giá. Ngài không được vẽ đang giảng cho đám đông, nhưng đang lãnh nhận nước và máu chảy ra từ cạnh sườn Đức Kitô chịu đóng đinh để cứu độ nhân loại.

Sau cùng, cha muốn đặc biệt giới thiệu cuốn sách này cho ai – tu sĩ Đa Minh, linh mục, giáo dân hay học giả – và cha hy vọng mỗi độc giả sẽ đón nhận điều gì từ cuộc gặp gỡ với Thánh Đa Minh?

Năm Thánh kỷ niệm 800 năm thành lập Dòng đã mở ra nhiều nghiên cứu học thuật mới và những góc nhìn mới về Thánh Đa Minh. Nghiên cứu lịch sử Dòng Đa Minh phát triển và đào sâu trong sáu mươi năm qua kể từ những công trình lớn của cha Marie-Humbert Vicaire, O.P. Cuốn sách này nhằm làm cho các kết quả nghiên cứu ấy trở nên dễ tiếp cận với mọi người, đồng thời chuyển tải phần nào lòng nhiệt thành tông đồ cháy bỏng của Thánh Đa Minh.

Vì thế, sách được đề nghị cho tất cả mọi người: các anh em, nữ đan sĩ, nữ tu hoạt động tông đồ, giáo dân, thân hữu của Dòng và bất cứ ai muốn tìm hiểu thế giới Đa Minh. Một bài giảng thế kỷ XIII nói rằng nhà giảng thuyết là “môi miệng của Hội Thánh.” Ước gì độc giả có thể kín múc nơi cuốn sách này niềm say mê loan báo Tin Mừng về “Đấng hiện có, đã có và đang đến.”

___________

Augustin Laffay và Gianni Festa, Saint Dominic and His Mission. Bản dịch tiếng Anh do Các Nữ tu Đa Minh Thánh Cecilia thực hiện. Lời tựa của Fr. Gerard Francisco Timoner III.Nhà xuất bản The Catholic University of America Press, 210 trang (29,95 USD).

Nguồn: Articles – ORDO PRAEDICATORUM | OFFICIAL – Rediscovering Saint Dominic as a guide for the Church today

https://daminhvn.net/